Scope 1, 2, 3 là hệ quy chiếu chung của GHG Protocol (Nghị định thư về Khí nhà kính). Nếu phân loại sai từ đầu, doanh nghiệp rất dễ đo sai, báo sai và đặt sai ưu tiên cho kế hoạch giảm phát thải của mình.

1. Scope 1 - Phát thải trực tiếp

Scope 1 bao gồm toàn bộ phát thải từ các nguồn mà doanh nghiệp sở hữu hoặc kiểm soát trực tiếp. Đây là phạm vi mà doanh nghiệp có khả năng tác động và điều chỉnh cao nhất thông qua thay đổi công nghệ hoặc quy trình vận hành.

  • Nồi hơi và lò đốt: Phát thải từ việc đốt nhiên liệu tại chỗ phục vụ sản xuất.
  • Xe nội bộ: Khí thải từ đội xe vận chuyển thuộc sở hữu của công ty.
  • Rò rỉ môi chất lạnh: Phát thải từ các hệ thống làm mát, điều hòa không khí.
  • Phản ứng công nghệ: Phát thải hóa học trong quá trình sản xuất (ví dụ: sản xuất xi măng, hóa chất).

2. Scope 2 - Phát thải gián tiếp từ năng lượng mua ngoài

Scope 2 là các phát thải gián tiếp phát sinh từ việc sản xuất điện, nhiệt, hơi nước hoặc năng lượng làm mát mà doanh nghiệp mua từ bên thứ ba (như lưới điện quốc gia) để phục vụ cho các hoạt động của mình.

  • Tối ưu sử dụng năng lượng: Giúp giảm ngay lập tức lượng phát thải Scope 2.
  • Năng lượng tái tạo: Chuyển sang sử dụng điện mặt trời hoặc điện gió giúp giảm hệ số phát thải đầu vào.

3. Scope 3 - Phát thải gián tiếp trong chuỗi giá trị

Scope 3 bao gồm tất cả các phát thải gián tiếp khác phát sinh trong toàn bộ chuỗi giá trị của doanh nghiệp, bao gồm cả các nguồn ở thượng nguồn (nhà cung cấp) và hạ nguồn (sử dụng sản phẩm bởi khách hàng).

Với nhiều ngành công nghiệp, đặc biệt là bán lẻ và dịch vụ, Scope 3 thường chiếm tỷ trọng lớn nhất — có thể lên đến 80-90% tổng dấu chân carbon của doanh nghiệp.

Ở Việt Nam hiện nay, doanh nghiệp bắt buộc chủ yếu thực hiện Scope 1 và 2. Tuy nhiên, việc chuẩn bị dữ liệu Scope 3 sớm sẽ giúp giảm áp lực cực lớn khi yêu cầu từ thị trường xuất khẩu tăng nhanh.

— TCS Environmental Strategy Team

4. Vì sao Scope 3 ngày càng quan trọng?

Việc kiểm soát Scope 3 không còn là "tùy chọn" mà đang dần trở thành yêu cầu sống còn:

  • Yêu cầu từ khách hàng quốc tế: Các tập đoàn lớn bắt đầu đòi hỏi dữ liệu phát thải từ nhà cung cấp để hoàn thiện báo cáo của họ.
  • ESG và tài chính xanh: Các tổ chức tài chính yêu cầu minh bạnh phát thải toàn chuỗi để đánh giá rủi ro khí hậu.
  • CBAM: Cơ chế carbon biên giới sẽ tính toán dựa trên dấu chân carbon của sản phẩm, bao gồm nhiều yếu tố Scope 3.

5. Lộ trình khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam

TCS đề xuất lộ trình 3 giai đoạn để doanh nghiệp hiện thực hóa mục tiêu Net Zero:

Giai đoạn 1: Chuẩn hóa Scope 1 & 2

Tập trung xây dựng phương pháp thu thập dữ liệu chính xác cho các nguồn phát thải trực tiếp và năng lượng tiêu thụ.

Giai đoạn 2: Thiết lập mục tiêu giảm phát thải

Dựa trên dữ liệu nền, đặt ra các mục tiêu giảm phát thải theo năm và có hệ thống theo dõi định kỳ.

Giai đoạn 3: Mở rộng sang Scope 3

Làm việc với các nhà cung cấp trọng điểm và đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA) để tối ưu hóa phát thải toàn chuỗi.

Xác định đúng phạm vi phát thải của bạn

Đội ngũ TCS sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc phân loại và tính toán chính xác Scope 1, 2, 3 theo tiêu chuẩn quốc tế.

Nhận danh mục kiểm kê miễn phí